جنایات و مکافات | اثر داستایفسکی ترجمه مهری آهی

درباره کتاب جنایت و مکافات

چاپ دوازدهم کتاب جنایت و مکافات (Crime and punishment) رمانی مشهور نوشتهٔ فیودور داستایفسکی، نویسندهٔ شهیر روسیه و جهان است که در زمرهٔ مهم‌ترین آثار تاریخ ادبیات به حساب می‌آید. این رمان که جزو فهرست برترین کتاب‌های تاریخ ادبیات به‌انتخاب انجمن کتاب نروژ بوده، نخستین‌بار در سال ۱۸۶۶ میلادی به انتشار رسید. این اثر شما را با زندگی جوانی به نام «راسکولینکوف» همراه می‌کند. او مردی مستأصل و بی‌چیز است که تنها در زاغه‌های سن‌پترزبورگ می‌چرخد و در ذهنش خود را ورای قوانین جامعه تصور می‌کند، اما زمانی که به‌خاطر اصولْ مرتکب قتل می‌شود، فقط رنج و عذاب برایش باقی می‌ماند. او وارد بازی تعقیب‌وگریز خطرناکی با یک بازپرس پلیس شکاک می‌شود و مجازات گناهش را بیش از هر وقت دیگری به خود نزدیک احساس می کند. با پیشروی داستان، زنی به نام «سونیا» وارد زندگی راسکولینکوف می‌شود که به‌نوعی تنها راه نجات شخصیت اصلی این رمان از رنج و عذاب است. داستایفسکی در رمان «جنایت و مکافات»، قصهٔ سادهٔ قتل یک پیرزن را به عمیق‌ترین و جذاب‌ترین رمان فلسفی قرن نوزدهم تبدیل کرده است. مضمون و درون‌مایهٔ کتاب پیرامون کشمکش درونی انسان دررابطه‌با گناه است. داستایفسکی مسئلهٔ رابطهٔ میان خویشتن و جهان پیرامون و فرد و جامعه را در این مضمون گنجانده است. رفتار راسکولنیکف در این رمان را می‌توان در دیگر آثار نویسنده (همچون «یادداشت‌های زیرزمینی» و «برادران کارامازوف») نیز مشاهده کرد. در این رمان ما با دو نوع جنایت سروکار داریم؛ با دو انسان که هر یک در نهایت به‌تنهاییِ کامل و جدایی از جامعه می‌رسد و سرنوشت خاص خود را می‌یابد. راسکولنیکف تنهایی را تاب می‌آورد و یا با اعتراف به گناهش، دوباره به جامعه‌ٔ انسانی بازمی‌گردد؟

گفته شده است که فئودور داستایفسکی زمانی به نگارشِ این رمان دست زد که رویدادها و مضامینِ آن را طی بیست سال، با گوشت و خون خود آزموده بود. «جنایت آرمان‌خواهانه» از مفاهیم مهم اندیشه‌ٔ انقلابی در روزگار این نویسنده بود و او شخصاً درگیر این پدیده شده بود، اما این اندیشه تنها مضمون موردنظر او نبود. مضمون فلسفی دیگری هم بود که هم‌زمان با طرح این اثر در اندیشه‌ٔ فلسفی غرب شکل گرفته بود: «اَبَرانسان». پیش از داستایوسکی، هگل در آثار خود به طرح مختصات کلی این «انسان برتر» پرداخته بود. هگل اَبرانسانی طرح کرده بود حامل مقاصد شریف و متعالی؛ انسانی که می‌گفت اگر هدفْ شریف و متعالی باشد، وسیله‌ٔ رسیدن به آن، هر چه باشد، توجیه‌پذیر و منطقی است. چندی بعد از نگارش رمان جنایت و مکافات به قلم داستایوسکی بود که فیلسوف دیگری در غرب، با نام فریدریش نیچه، به طرح مشخصات یک «ابرانسان» دیگر همت گماشت؛ انسانی که «خواست» و «هدف» او «قدرت» بود. فیلم‌هایی بر اساس این رمان در سال‌های مختلف ساخته شده است.